Di dîroka siyasî û destûrî ya Ewrûpayê de, 11ê îlona 1997an ji bo gelê Skotlandê bû rojeke giring a dîrokî. Di vê rojê de bi milyonan welatî ji bo otonomîya welêt çûn ser sindoqan Ev pêvajoya ku di literaturê de wekî “Devolution” (veguhestina desthilatiyê ji navendê ber bi herêman ve) tê pênasekirin, rê li ber reformeke sîstematîk vekir ku nexşeya siyasî ya Brîtanyayê ji bingeha wê ve guherand.
⏳
Demên Krîtîk
Parlamentoya Skotlandê bi Qanûna Yekîtiyê (Act of Union) hate girtin.
Yekemîn referandûma xweseriyê ji ber benda qanûnî bi ser neket.
Referandûma 11ê Îlonê bi 74.3% dengê “Erê” biryara autonomiyê anî.
Parlamentoya Skotlandê piştî 292 salan bi awayekî fermî hat vekirin.
Piştî têkçûna hewldana referandûma sala 1979an a ji ber rêjeya bendê, nîqaşên li ser xweserî û dabeşkirina desthilatiyê di civaka Skotlandê de qet bidawî nebûn. Dema ku Partiya Karker (Labour Party) di gulana sala 1997an de bi serokatiya Tony Blair hat ser desthilatiyê, soza ku dabû gelê Skotlandê bi cih anî û biryara lidarxistina referandûmeke rasterast da.
Di referandûma 11ê îlonê de ji hilbijêran du pirsên bingehîn hatin kirin ku her du jî paşeroja siyasî û aborî ya herêmê diyar dikirin. Pirsa yekem li ser damezrandina Parlamentoya Skotlandê bû ku xwedî desthilatiya qanûndanînê be. Pirsa duyem jî li ser wê yekê bû ku ma divê mafê vê parlamentoyê hebe ku rêjeya bacên rasterast li biguherîne yan na. Tevlîbûna bilind a civakê nîşan da ku banga guherînê xwedî bingeheke kûr e.
Encamên referandûmê
Encamên dengdanê îradeyeke gelekî zelal û bihêz derxistin holê. Ji bo pirsa yekem, ji 74.3%yê beşdaran bi bersiva “Erê” piştgirî dan avakirina parlamentoyê. Di pirsa duyem de jî, tevî hemû nîqaşên aborî û nerazîbûna muxalefetê, ji 63.5%ê xelkê dengê “Erê” bikar anî û kontrola bacê spart parlementoya nû.
Ev serkeftina siyasî di demeke kurt de pêngavên qanûnî bi dû xwe re anîn. Di sala 1998an de Parlamentoya Brîtanyayê “Qanûna Skotlandê” (Scotland Act 1998) pejirand. Di encama vê qanûnê de, piştî sala 1707an yekem car di sala 1999an de Parlamentoya Skotlandê li paytext Edinburghê hate vekirin. Ev geşedan ne tenê ji bo Skotlandê lê di heman demê de ji bo Welatê Gal (Cymru) û Îrlandaya Bakur jî bû modeleke mînak û pêla avakirina rêveberiyên herêmî yên xweser li seranserê Kralîyeya Yekbûyî (UK) da destpêkirin.
