Di sala 1969an de Parlamentoya Kanadayê biryareke dîrokî da û Qanûna Zimanên Fermî pejirand. Bi vê gavê re îngilîzî û fransî di hemû saziyên dewletê yên federal de bûn xwedî heman statû û mafî. Ev biryar ne tenê li ser kaxezê ma, di heman demê de bingeha sîyasî û civakî ya welêt ji nû ve ava kir.
Pêvajoya qabûlkirina vê qanûnê di nava krîzên sîyasî û civakî de dest pê kir. Di salên 1960î de li Quebecê tevgereke xurt a civakî û çandî bi navê “Şoreşa Bêdeng” (Révolution tranquille) dest pê kir. Welatiyên fransîaxêv ji ber ku di saziyên dewletê û jiyana aborî de rasterast rastî cudakarîyê dihatin, serî hildan.
- Statûya Wekhev: Îngilîzî û fransî di saziyên federal de bûn xwedî heman mafî.
- Xizmeta bi zimanê dayîkê: Mafê welatîyan çêbû ku ji dewletê bi zimanê xwe xizmetê bistînin.
- Pêşîgirtina parçebûnê: Bû bersiveke sîyasî ji alozîya civakî ya salên 1960î re.
Komîsyona Duzimanî û Duçandîyê
Ji bo bersivdayîna vê nerazîbûnê, di sala 1963an de “Komîsyona Qralîyetê ya li ser Dûzimanî û Dûçandiyê” hat ava kirin. Rapora komîsyonê diyar kir ku fransîaxêv di warê civakî û aborî de hatine îzolekirin. Li ser daxwaza serokwezîr Pierre Elliott Trudeau, qanûn hat pejirandin da ku pêşiya parçebûna welêt bê girtin.
Bi vê qanûnê re, mafên welatîyan a bi her du zimanan -îngilîzî û fransî- stendina xizmetê ji saziyên federal û mafê xebatkaran a karkirina bi zimanê xwe yê zikmakî hat qebûlkirin. Qanûn di salên 1988 û 2023an de jî hat nûkirin da ku mafên kêmarên zimanî hîn bêtir bên parastin.
Têkoşîna zimanî ya Kanadayê nîşan dide ku statûya zimanî û wekheviya welatiyan rasterast bi hev ve girêdayî ne. Aramiya îro ya Kanadayê berhema vê feraseta demokratîk e ku piralîbûna zimanî bi garantiya hiqûqî diparêze.
